Sport heeft helden nodig. En helden een podium.

**Op 16 december reikt de Nederlandse sport op Papendal voor het laatst haar prijzen uit op een gala. NOC*NSF en de NOS stoppen er vanaf 2027 mee. De kosten zijn te hoog, de bezuinigingen te stevig en de belangstelling loopt terug.**

Het laatste gala in deze vorm

Als het alleen om geld gaat, snap ik die keuze. Wie moet kiezen tussen het sportieve programma en een gala, kiest het sportieve programma.

Maar met de uitkomst heb ik moeite. De verkiezing zelf blijft en er wordt gezocht naar een „nieuwe vorm”. Dat klinkt misschien geruststellend, maar is het niet! Mijn zorg is dat een nieuwe vorm in de praktijk een kleinere vorm wordt: een filmpje op social, een uitreiking tussen twee andere items door.

Dat er nog geen nieuwe vorm klaarligt, vind ik een gemiste kans. Wie een traditie beëindigt zonder te kunnen vertellen wat ervoor terugkomt, laat zien dat een visie ontbreekt. Visie is ook dat je vooraf met je partners en stakeholders naar een oplossing zoekt. Het bericht en de toezegging zijn wat mij betreft te vrijblijvend: „we onderzoeken” is geen plan. De sporters van vandaag, en zeker ook die van morgen, verdienen meer.

Wat een held kan en een campagne niet

Sport leeft van helden. Geen kind gaat schaatsen vanwege een beleidsplan. Het gaat schaatsen omdat het iemand heeft zien winnen.

En dit gaat over meer dan sport alleen. We maken ons zorgen over kinderen die te weinig bewegen, over eenzaamheid, over wijken waar mensen elkaar niet meer kennen. Sport is een van de weinige dingen die op al die fronten tegelijk helpt: het maakt mensen gezonder, brengt ze bij elkaar en leert kinderen winnen en verliezen.

Maar een kind komt niet van de bank door een campagne. Het komt van de bank door een voorbeeld. Wie bezuinigt op het podium van die voorbeelden, bezuinigt op de volgende generatie sporters, vrijwilligers en verenigingsleden. Daar kan geen ‘Beginnen is winnen’-campagne tegenop.

Helden ontstaan niet vanzelf. Een prestatie wordt pas een verhaal als iemand het vertelt, en een sporter wordt pas een held als we hem of haar een podium geven. Voor voetballers, wielrenners en coureurs staat dat podium er elke week. Voor de roeier, de zeiler, de hockeyer en de para-wintersporter niet.

Zij staan eens in de vier jaar twee weken in de schijnwerpers en verdwijnen daarna grotendeels weer in de luwte. Een avond per jaar waarop het land naar hen kijkt, is voor hen geen luxe. Het is een van de weinige momenten buiten de Spelen waarop publiek, media en sponsors tegelijk opletten.

In Nederland doen we daar wat ongemakkelijk over. Doe maar gewoon. Ik vind dat we onze sporters best wat meer mogen verheerlijken. Niet omdat zij daarom vragen, maar omdat de sport (en misschien wel ons hele land) het nodig heeft.

Kijk naar de BBC

De Britten doen dit al sinds 1954. BBC Sports Personality of the Year is daar een instituut: het publiek kiest zelf de winnaar, de avond staat in december vast in de agenda en de bookmakers houden zelfs het hele jaar de kansen bij.

Dit jaar is de uitreiking op 13 december, met negen prijzen. De BBC bouwt niet af maar uit: er komen twee voetbalprijzen bij.

Natuurlijk, Nederland is niet het Verenigd Koninkrijk en de NOS is niet de BBC. Maar het verschil zit vooral in hoe serieus je zo'n avond neemt. Daar is het een nationaal moment waarop het publiek zelf kiest. Hier bepalen topsporters en een vakjury de winnaar en kijkt het publiek toe. Het gala staat bij ons inmiddels geprogrammeerd op NPO 3 en dan stellen we vast dat de belangstelling afneemt.

Wie pakt dit op?

Dalende belangstelling zou voor mij geen reden mogen zijn om te stoppen. Het is een opdracht om het beter te doen! Aan de sportprestaties kan het niet liggen. Als minder mensen kijken, is de vorm niet goed. Dan verander je de vorm, niet de ambitie.

Er ligt nu geen nieuwe vorm klaar. Dat is een gegeven, en dan moeten we er als Nederlandse sport samen het beste van maken. NOC*NSF en de NOS hoeven dit niet alleen te dragen. Nederland heeft merken die zich graag aan TeamNL verbinden, commerciële zenders en streamers die sportrechten kopen, en steden die zich sportstad noemen. Wie pakt dit op?

Mijn oproep is tweeledig. Aan merken en media: stap in, en zie het niet als sponsoring van een gala, maar als eigenaarschap van de avond waarop Nederland zijn helden eert en kiest. Aan NOC*NSF en de NOS: betrek die partijen nu bij de nieuwe vorm, en leg de lat hoog. Geef het publiek een stem, en geef de avond het medium, de zender en het tijdstip die erbij horen.

Daar werk ik graag aan mee. Met NOC*NSF en de NOS, of met een partij die overweegt in te stappen: ik adviseer graag over een vorm die de sport en sporters geeft wat ze verdienen. Neem contact op met 87KNOTS.

Sporters geven ons een jaar lang iets om voor te juichen. Een waardige avond terug is toch het minste?

Bart Salemans is oprichter van 87KNOTS en verbindt merken, sporters en bonden. Dit stuk is zijn persoonlijke visie.

Bronnen

• AD: NOC*NSF en NOS stoppen in 2027 met jaarlijks Sportgala vanwege bezuinigingen
• NOC*NSF: Jaarlijkse Sportverkiezing blijft; afscheid van Sportgala in huidige vorm
• NOS: Sportgala stopt na dit jaar, maar de jaarlijkse sportverkiezing blijft
• NOS: zo wordt er gestemd voor het Sportgala
• Stylist: BBC Sports Personality of the Year 2026
• Wikipedia: BBC Sports Personality of the Year Award